TRENING ZACHOWAŃ CHRONIĄCYCH PRZED PRZEMOCĄ DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH
Jaki jest cel projektu?
Celem projektu jest:
- uposażenie uczniów z klas VI, VII i VIII Szkół Podstawowych w wiedzę oraz w skuteczne umiejętności emocjonalno-społeczne pomagające przeciwdziałać i radzić sobie z obserwowaną i/lub doświadczaną przemocą ze strony rówieśników, jak i dorosłych, poprzez udział w treningowych warsztatach z zakresu rozwoju kompetencji emocjonalno-społecznych;
- zwiększenie w społecznościach szkolnych poczucia bezpieczeństwa oraz świadomości na temat przemocy i sposobach jej zaradzenia.
Z jakim problemem związana jest realizacja projektu?
Realizacja projektu jest bezpośrednią odpowiedzią na aktualne wyzwania i potrzeby całej społeczności szkolnej w zakresie uposażenia jej w kompetencje emocjonalno-społeczne pomagające w prawidłowym reagowaniu na zjawisko przemocy ze strony rówieśników jak i dorosłych. 79% dzieci i nastolatków w Polsce, przynajmniej raz w swoim życiu, doświadczyło przemocy. Krzywdzenie w dzieciństwie stanowi jedno z największych zagrożeń rozwoju, zdrowia psychicznego i fizycznego oraz bezpieczeństwa dziecka
(WHO i ISPCAN, 2006).
Ten problem ma tendencję narastającą w całej Polsce. Według danych Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, uwzględnionych w Raporcie z 2023 roku w ramach „Diagnozy przemocy wobec dzieci w Polsce”, nastąpił dwukrotny wzrost w okresie 2013-2023 przemocy wśród uczniów i wynosi aktualnie 44%. Co więcej, aż 66% uczniów przyznało się, że było świadkiem lub ofiarą przemocy rówieśniczej.
Dokładnym problemem, który potęguje wzrost tych wskaźników w zakresie przemocy rówieśniczej w formie psychicznej – mobbing rówieśniczy (emocjonalnej i relacyjnej), według specjalistów pracujących w szkołach podstawowych i kadry pedagogicznej, jest fakt znikomego wskaźnika zgłoszeń dorosłym ze stronnych uczniów będących świadkami tych zdarzeń na terenie szkoły. To skutkuje pogłębieniem się problemu – konfliktu, który powoduje psychosomatyczne reakcje u samej ofiary mobbingu, jak i też
u świadków tego zdarzenia. Im dłużej trwa to zjawisko w społeczności szkolnej, tym bardziej zauważane zostają inne trudności w szkole, takie jak: spadek motywacji do nauki i efektywności nauczania, wzrost trudnych w zachowań uczniów na terenie szkoły, zaburzenia emocjonalne i psychiczne u uczniów, zwiększenie się częstotliwości zdarzeń na terenie szkoły zjawiska psychicznej przemocy rówieśniczej i zmiana jej formy na internetowy i/lub fizyczny aspekt. Problem wtedy dotyczy nie tylko ofiary i agresora,
ale i całego zespołu klasowego, wychowawcy i nauczycieli pracujących z klasą, rodziców/opiekunów tych uczniów, a w konsekwencji całej społeczności szkolnej a nawet lokalnego środowiska społecznego.
Kto jest dokładnie adresatem działań projektowych?
Zgodnie z opinią specjalistów pracujących w szkołach podstawowych to właśnie wśród uczniów z klas VI – VIII dochodzi do zaniechania przeciwdziałania zauważonym zjawiskom przemocy ze strony dorosłych jak i rówieśników. Postawa bierna, brak reakcji w formie zgłoszenia kadrze pedagogicznej i innym osobom przemocowych sytuacji, sprzyja pogłębieniu się trudnej sytuacji dziecka i szerzeniu nieakceptowanego zjawiska, na przykład wśród społeczności szkolnej. Właśnie Ci uczniowie potrzebuję być zmotywowani, zachęceni do bycia aktywnym świadkiem przemocy rówieśniczej w szkole lub przemocy domowej. I dla nich przewidziano warsztaty realnie zmieniające ich postawę.
Jakie działania przewidziane są w projekcie?
Jako specjaliści pracujący w szkołach podstawowych wiemy, że stawiać należy na skuteczne działania z zakresu profilaktyki uniwersalnej. Celem skutecznej profilaktyki powinno być uposażenie uczniów w nowe umiejętności społeczne i pokazanie jak radzić sobie z emocjami, trudnymi sytuacjami, głównie w relacjach z innymi. Dlatego projekt opiera działania na profesjonalnej twórczej profilaktyce uniwersalnej.
1. Diagnoza ewaluacyjna przed rozpoczęciem i po zakończonych działaniach.
2. Specjalistyczne warsztaty psychoedukacyjno-trenerskie z uczniami klas VI-VIII
w ramach twórczej profilaktyki uniwersalnej z zakresu radzenia sobie z przemocą rówieśniczą oraz z przemocą ze stronny dorosłych. Przez cztery godziny lekcyjne uczniowie będą aktywizowani poprzez aktywne metody pracy, takie jak: trening umiejętności społecznych, metoda dramy oraz elementy Teatru Forum i metoda uważności.
Celem warsztatu jest aktywizacja uczniów poprzez szukanie z nimi sposobów rozwiązania problemów społecznych, takich jak przemoc rówieśnicza w szkole czy przemoc ze strony dorosłych. Uczniowie będą mieli okazję do zdobycia konkretnych technik słownych i możliwość przetrenowania strategii działań,
które pomagają uczniom poradzić sobie w sytuacji przemocy w roli obserwatora lub ofiary. Omawiane są różne formy przemocy, między innymi przemoc fizyczna, psychiczna, cyberprzemoc. Wymienione metody są z powodzeniem stosowane w pracy z uczniami.
Często adresowane są do grup, które są świadkami zjawiska przemocy po to, aby przeciwdziałać temu zjawiskowi. Warsztat dostarcza konkretnych narzędzi konstruktywnej ekspresji i radzenia sobie z obserwowaną/doświadczaną opresją pomiędzy rówieśnikami w szkole czy też ze strony dorosłych. Uczniowie otrzymują materiały powarsztatowe z podstawowymi informacjami na temat radzenia sobie
z przemocą i konkretnymi danymi teleadresowymi, gdzie mogą szukać pomocy.
Uczniowie podczas warsztatów aktywnie:
+ uczestniczą w treningu umiejętności społecznych z elementami dramy i uważności;
+ w pozytywnej atmosferze zdobywają konkretne narzędzia aby przeciwdziałać przemocy w szkole, jak i poza nią;
+ zdobywają pewność siebie i wiedzę jak reagować;
+ uczniowie otrzymują materiały powarsztatowe z podstawowymi informacjami na temat radzenia sobie z przemocą i gdzie mogą szukać pomocy. Informacje te połączono ze specjalną planszą reagowania „Ściąga do gry słownej – nękanie” w wersji papierowej wraz ze strategią działań, technikami słownymi i propozycją ćwiczeń oddechowych (technika, która w ciągu kilkudziesięciu sekund pomaga osiągnąć spokój) oraz informacje, gdzie szukać pomocy z konkretnymi danymi teleadresowymi.
Jedno spotkanie warsztatowe to cztery godziny lekcyjne, przeznaczone jest dla jednej klasy.
3. Warsztat psychoedukacyjny dla rodziców i opiekunów uczniów Szkoły Podstawowej.
Dwugodzinne spotkanie warsztatowe z prelekcją, na którym dorośli otrzymują praktyczną wiedzę o tym, czym jest przemoc, jak rozpoznać u ich dzieci symptomy doświadczanej właśnie przemocy, a także jak prawidłowo reagować na te sytuacje. Warsztat wzbogacony jest treściami z zakresu neurodydaktyki i treningu kontroli emocji.
4. Kampania społeczno-informacyjna na terenie szkoły w formie plakatów w różnych formatach dla całej społeczności szkolnej. Plakaty przekazują treści profilaktyczne uczące tego, jak reagować na zauważoną przemoc rówieśniczą, jak i poza nią.
5. Stworzenie w formie elektronicznej reportażu fotograficznego oraz dokumentalnego opisu z realizacji działań projektowych z możliwością umieszczenia ich na dostępnych dla wszystkich uczniów i innych chętnych osób na stronie internetowej szkoły oraz innych portalach społecznościowych.
Jaki jest przykładowy planowany harmonogram realizacji działań w projekcie?
Wrzesień:
- Spotkania zespołu planującego i realizującego projekt
(wraz z pedagogiem szkolnym i psychologiem szkolnym). - Diagnoza ewaluacyjna (wrzesień/październik, grudzień).
Wrzesień – Listopad:
- Warsztaty psychoedukacyjno-trenerskie dla uczniów klas VI-VIII.
- Warsztat psychoedukacyjny dla rodziców i opiekunów.
- Kampania społeczno-informacyjna dla uczniów (plakaty).
- Tworzenie raportu fotograficznego z opisem dokumentalnym.
Listopad – Grudzień:
1. Analiza wyników ewaluacji projektu ze specjalistami pracującymi w szkole.
2. Tworzenie raportu fotograficznego z opisem dokumentalnym.
Jakie zakładane są rezultaty po realizacji projektu?
Dla społeczności szkolnej:
• Wzrost liczby zgłaszanych przez uczniów kadrze pedagogicznej zaobserwowanych przypadków przemocy rówieśniczej na terenie szkoły i redukcja zachowań przemocowych wśród rówieśników.
• Realny wzrost poczucia bezpieczeństwa w szkole i zmniejszenie zjawiska przemocy rówieśniczej w szkole.
• Wzrost prestiżu i jakości pracy szkoły.
Dla samych uczniów:
• Wzrost poczucia sprawczości swoich działań.
• Zdobycie pewności siebie w obserwowanych sytuacjach przemocy rówieśniczej
w szkole, jak i poza nią.
• Pozyskanie konkretnych umiejętności emocjonalno-społecznych w prawidłowym reagowaniu na w sytuacje przemocowe będąc w roli świadka i/lub ofiary przemocy rówieśniczej na terenie szkoły lub poza nią.
Realizator projektu:
Sylwester Janek
trener umiejętności społecznych, socjoterapeuta,
nauczyciel dyplomowany
Autor i koordynator projektu:
Imię i nazwisko: Sylwester Janek
Adres e-mail: sylwester.janek@poczta.fm
Telefon: 605 294 830 www.rokomi.pl
